Od lat przy montażu anten słyszymy to samo pytanie: co wybrać — kablówkę, satelitę, a może wystarczy ta darmowa z anteny na dachu? Odpowiedź rzadko jest błyskawiczna. Każde z tych rozwiązań ma swoje plusy i ograniczenia, które wynikają głównie z miejsca, w którym mieszkacie i z tego, co dokładnie chcecie oglądać. Poniżej opisujemy wszystkie trzy opcje tak, jakbyśmy stali obok was na drabinie albo przy telewizorze podczas pierwszej konfiguracji.

Co warto wiedzieć na starcie

Telewizja satelitarna polega na tym, że antena (czyli ta okrągła czasza, najczęściej o średnicy 70–90 cm) odbiera sygnał z satelity zawieszonego na orbicie. W naszym rejonie antenę ustawia się na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód, pod kątem około 29–30 stopni w górę. Do czaszy przykręcony jest konwerter, który zbiera fale radiowe odbite od powierzchni anteny i przesyła je kablem koncentrycznym do dekodera. W Polsce zdecydowana większość płatnych pakietów — Polsat Box i Canal+ — nadawana jest z satelity Hotbird.

Telewizja kablowa omija antenę zupełnie. Sygnał dociera do mieszkania przez sieć kabli poprowadzonych pod ziemią lub po słupach. Operatorzy tacy jak Vectra czy Multimedia Polska budują swoją infrastrukturę głównie w większych skupiskach domów i bloków. Zaletą jest to, że sygnał nie zależy od warunków pogodowych i nie musicie montować niczego na zewnątrz budynku. Minus? Jeśli kabel nie został doprowadzony do waszej ulicy, nie macie o czym rozmawiać — usługa po prostu nie jest dostępna.

Naziemna telewizja cyfrowa DVB-T2 wykorzystuje fale nadawane z naziemnych stacji nadawczych. Główny nadajnik dla centrum i okolic to ten na Pałacu Kultury, ale są też mniejsze obiekty w Raszynie, Płońsku czy Chotyczach. Sygnał odbieracie przez antenę kierunkową lub szerokopasmową zamocowaną na dachu, balkonie lub nawet wewnątrz pomieszczenia (choć to już gorszy wariant). Do poprawnego odbioru telewizor musi mieć wbudowany tuner DVB-T2 z obsługą kodowania obrazu HEVC. Jeśli wasz odbiornik jest starszy, potrzebny będzie zewnętrzny dekoder naziemny.

Gdzie kabel nie dotarł, czyli dostępność usług

Z naszych doświadczeń wynika, że odbiór satelitarny można zorganizować w niemal każdym miejscu, o ile tylko południowa strona nieba jest odsłonięta. W centrach miast, gdzie bloki stoją blisko siebie, zdarza się, że balkon na pierwszym piętrze patrzy prosto na ścianę sąsiedniego budynku i wtedy antena nie ma szans. W takich sytuacjach pomaga montaż anteny satelitarnej na dachu — ale to już robota dla fachowca z odpowiednim sprzętem pomiarowym i uprawnieniami do pracy na wysokości.

Kablówka rządzi się własnymi prawami. W ścisłym centrum i na dużych osiedlach zazwyczaj działa bez zarzutu. Ale wystarczy odjechać kilkanaście kilometrów od centrum — okolice Serocka, Czosnowa czy Nadarzyna — i często okazuje się, że operatorzy nie doprowadzili tam jeszcze swoich linii. Widzieliśmy sytuacje, gdzie mieszkańcy czekali na podłączenie kilka lat, a w międzyczasie i tak montowali anteny satelitarne. Jeśli więc rozważacie kablówkę, pierwszy krok to sprawdzenie mapy zasięgu u konkretnego operatora — każdy ma ją na swojej stronie.

Naziemna DVB-T2 teoretycznie pokrywa większość kraju, ale w praktyce jakość odbioru potrafi być bardzo różna nawet w obrębie jednej dzielnicy. Przeszkadzają wysokie budynki, gęste skupiska drzew, a nawet ukształtowanie terenu — jeśli dom stoi w dolinie, sygnał może być za słaby. W takich miejscach fachowcy od anten naziemnych często montują modele o większym zysku energetycznym, na przykład anteny typu Yagi z 19 elementami, które lepiej zbierają słaby sygnał.

Antena satelitarna — montaż od zera w sześciu krokach

Zakładamy, że macie już kompletny zestaw: czaszę, konwerter, kabel koncentryczny RG-6 (o długości takiej, by spokojnie dotarł od anteny do telewizora) oraz dekoder od operatora. Do tego potrzebujecie podstawowych narzędzi: wiertarki, kluczy płaskich 10 i 13 mm, poziomicy oraz — jeśli sami zarabiacie kabel — nożyka technicznego i zaciskarki do złączy kompresyjnych. Gdy brakuje zaciskarki, można kupić wtyki nakręcane, ale te kompresyjne trzymają zdecydowanie solidniej, zwłaszcza na zewnątrz, gdzie kabel narażony jest na wilgoć.

Krok 1 — wybór miejsca. Antena musi widzieć południowy horyzont. Wejdźcie na balkon lub dach i spójrzcie na południe. Jeśli przed wami nie ma ściany sąsiedniego budynku ani rozłożystego drzewa, jest dobrze. Uchwyt montażowy przykręcacie do solidnego podłoża — ściany nośnej, komina lub masztu. Upewnijcie się, że uchwyt jest wypoziomowany — od tego zależy dokładność regulacji w pionie.

Krok 2 — przykręcenie czaszy. Nakładacie czaszę na uchwyt i dokręcacie śruby na tyle mocno, by antena nie obracała się od podmuchów wiatru, ale nie tak mocno, by nie dało się jej ruszyć podczas regulacji.

Krok 3 — montaż konwertera. Konwerter wsuwacie w obejmę na wysięgniku anteny. Odległość od czaszy jest z góry określona przez producenta — zazwyczaj obejma ma ogranicznik. Ważna rzecz: konwerter należy lekko skręcić w obejmie (tzw. skew), dla satelity Hotbird w naszym rejonie to około -4 stopnie.

Krok 4 — zarabianie kabla. Ściągacie izolację zewnętrzną na odcinku około 10 mm. Odginacie oplot na zewnątrz, usuńcie folię ekranującą. Zostaje biała pianka dielektryczna — ścinacie ją tak, by odsłonić około 5 mm miedzianej żyły środkowej. Na tak przygotowany koniec nakładacie wtyk kompresyjny i zaciskacie. Drugi koniec kabla zarabiacie identycznie.

Krok 5 — podłączenie. Jeden koniec kabla wkręcacie w konwerter, drugi w gniazdo SAT IN w dekoderze. Podłączacie dekoder do telewizora kablem HDMI.

Krok 6 — ustawianie anteny. Włączacie dekoder i telewizor. W menu znajdziecie opcję „siła sygnału" lub „wskaźnik sygnału". Ustawiacie na ekranie któryś z kanałów FTA (darmowych) z Hotbirda. Poluzowujecie śruby i powoli przesuwacie antenę — najpierw w poziomie (lewo-prawo), potem w pionie (góra-dół). Gdy słupek siły sygnału pokazuje najwyższą wartość, dokręcacie wszystko na sztywno.

Jeśli nie macie dobrego widoku na ekran z miejsca montażu, poproście kogoś o asekurację z telefonem w ręku — jedna osoba kręci anteną, druga przekazuje na bieżąco wskazania z ekranu. Fachowcy używają do tego mierników sygnału satelitarnego, które pokazują parametry bezpośrednio przy antenie.

Antena naziemna — co warto sprawdzić przed zakupem

Zanim kupicie antenę DVB-T2, sprawdźcie odległość od najbliższego nadajnika i sugerowaną siłę sygnału w waszej lokalizacji. Pomocna jest strona Emitelu z mapą zasięgów. W miejscach oddalonych od nadajnika o więcej niż 30–40 km warto postawić na antenę kierunkową z większą liczbą elementów. Na terenach bliżej centrum często wystarcza kompaktowa antena szerokopasmowa.

Podczas montażu anteny naziemnej popełnia się kilka typowych błędów, które później skutkują zacinaniem obrazu lub brakiem niektórych kanałów:

• Antena zamocowana zbyt nisko — poniżej linii dachów sąsiednich budynków, co tłumi sygnał.
• Zastosowanie cienkiego, nieekranowanego kabla — do instalacji zewnętrznych nadaje się wyłącznie kabel koncentryczny o impedancji 75 omów z podwójnym ekranowaniem.
• Łączenie kabla na zwykłą „skrętkę" zamiast użycia dedykowanego złącza — każde nieprofesjonalne połączenie wprowadza straty.
• Brak separacji galwanicznej między kablem a gniazdkiem antenowym w ścianie — jeśli w instalacji występuje zwarcie, może ono uszkodzić tuner w telewizorze.

Przy antenach naziemnych często pojawia się pytanie o wzmacniacz. Odpowiedź brzmi: nie zawsze jest potrzebny. Jeśli mieszkacie w zasięgu silnego sygnału, wzmacniacz może wręcz zaszkodzić — przesteruje tuner i obraz zacznie się sypać. Wzmacniacz ma sens dopiero wtedy, gdy kabel ma ponad 20 metrów lub gdy od nadajnika dzieli was ponad 50 km i sygnał faktycznie jest słaby. Decyzję warto podjąć po pomiarze miernikiem, a nie na wyczucie. Tu znów przydaje się pomoc instalatora, który dysponuje takim sprzętem.

Gdy ekran pokazuje „brak sygnału" — diagnostyka krok po kroku

Telewizja satelitarna lubi płatać figle w dwóch sytuacjach: podczas ulewnego deszczu (krople wody rozpraszają sygnał) oraz gdy na konwerterze osadzi się kurz zmieszany z wilgocią, tworząc nalot, który tłumi odbiór. Pierwsza rzecz do sprawdzenia przy zaniku sygnału z satelity to właśnie konwerter — czy jest czysty i czy kabel jest w nim mocno dokręcony. Poluzowane złącze to jeden z najczęstszych powodów zanikania obrazu.

Drugi krok: sprawdźcie kabel na całej długości. Przegryzienia przez kuny, pęknięcia izolacji po zimie, załamania przy uchwycie — każda taka usterka osłabia albo przerywa sygnał. Uszkodzony odcinek trzeba wyciąć i zastąpić nowym, łącząc go przy pomocy złącza dwustronnego.

W naziemnej DVB-T2 problemem bywa samo przestawienie się anteny — wystarczy silny wiatr, który obróci ją o kilka stopni, i już niektóre multipleksy znikają. Stąd warto po montażu solidnie dokręcić wszystkie śruby, a na uchwycie dodatkowo zaznaczyć ołówkiem pozycję — przy kolejnym przeglądzie od razu zobaczycie, czy coś się przesunęło.

Jeszcze inna przypadłość to zakłócenia od urządzeń elektronicznych — ładowarki sieciowe, zasilacze LED, a nawet niektóre routery Wi-Fi potrafią siać szum w paśmie UHF używanym przez telewizję naziemną. Jeśli problem występuje tylko o określonych porach dnia, spróbujcie wyłączyć na chwilę pobliskie urządzenia i sprawdzić, czy obraz się poprawił. W uporczywych sytuacjach montuje się filtry przeciwzakłóceniowe na wejściu antenowym.

Przy kablówce z kolei głównym winowajcą bywa stary kabel połączeniowy między gniazdkiem a telewizorem — cienki, z wytartymi stykami. Wymiana na nowy, grubszy przewód często rozwiązuje sprawę bez wzywania technika.